A Tỳ Đàm
Giảng Giải và Thảo Luận

Diễn Tri`nh Của Tâm Thức

A Tỳ Đàm, Bài 18   Thứ Sáu ngày 01 tháng 04 năm 2005

Minh Hạnh chuyển biên & Cô Tu Nữ Diệu Tịnh hiệu đính

Lớp Giảng A Tỳ Đàm

A-tỳ-đàm 19.4. Những đối tượng của tâm thức

“Cảnh phân theo thực thể”

Pháp chơn đế có hai thực thể: danh pháp và sắc pháp.

Danh pháp là pháp thực tính chỉ có tên gọi nhưng không có hình thể, cũng gọi là pháp phi sắc, phi vật chất.

Sắc pháp là pháp thực tính thuộc về vật chất, có hình thể.

Danh và sắc đều là đối tượng của tâm thức; tâm biết cảnh rất đa dạng, tâm có thể biết được cảnh thuộc về vật chất như cảnh sắc, cảnh thinh, cảnh khí, cảnh vị, cảnh xúc...cũng có thể biết được cảnh phi vật chất như là tâm, tâm sở, níp-bàn.

Phần lớn tâm biết cảnh danh pháp, chỉ có những tâm dục giới mới biết được cảnh sắc pháp.

Có 57 hoặc 89 tâm biết cảnh danh pháp là 41 tâm dục giới ngoài ngũ song thức và 3 ý giới, 2 tâm thông (43 tâm này biết cảnh danh pháp bất định), 3 tâm thức vô biên xứ, 3 tâm phi tưởng phi phi tưởng xứ và 8 hoặc 40 tâm siêu thế (14 hoặc 46 tâm này biết cảnh danh pháp nhất định).

Có 56 tâm biết cảnh sắc pháp là ngũ song thức, 3 ý giới (13 tâm này biết cảnh sắc pháp nhất định), 2 tâm thông, 41 tâm dục giới ngoài ngũ song thức và 3 ý giới (43tâm này biết cảnh sắc pháp nhất định).

Tâm bất thiện và tâm thiện dục giới đều biết cả hai cảnh sắc pháp và cảnh danh pháp; chỉ riêng tâm siêu thế, tâm thiền vô sắc chỉ biết cảnh danh pháp thôi; tâm thiền sắc giới và tâm vô sắc giới không vô biên xứ cùng vô sở hữu xứ thì biết cảnh tục đế không kể vào danh hay sắc.

TT Giác Đẳng & TT Trí Siêu