TT Trí Siêu trả lời : Ở đây thưa quí vị khi mà chúng ta tu tập nếu như chúng ta không sử dụng trí tuệ của chúng ta để nhận định, thì như vậy chúng ta khó có thể biết được là mình đang ở chỗ đúng hay là ở chỗ sai, và cái chỗ đúng, chỗ sai này nói theo cái nghĩa chung chung, thì cái chỗ đúng hay chỗ sai đó chúng ta có thể hiểu được.

Nhưng nếu cái câu hỏi này được đưa ra thì chúng ta cần phải phân tách chỗ đúng, chỗ sai đó là chúng ta muốn ám chỉ cho cái gì. cái chi chế đúng hay là chi chế sai, hay là pháp môn sai hoặc là khi mà chúng ta thực hành theo đường lối mặc dù pháp môn có đúng, nhưng mà chúng ta thực hành như vậy đúng hay là sai, còn tuỳ theo mỗi trường hợp nữa, tùy theo mổi trường hợp mà chúng ta quan niệm cái đúng hay là sai.

Và bây giờ làm sao mà chúng ta biết được mình đang đúng hay là sai, chúng ta chỉ có hai cách mà nói theo như Đức Phật thì tất cả các pháp môn tu tập chúng ta đều nằm trong hai yếu tố căn bản đó là chánh niệm và tỉnh giác. Chánh niệm tức là sự ghi nhớ, cái sự ghi nhận và chính cái chánh niệm sẽ giúp cho hành giả pháp hiện hành vi của thân, của khẩu và của ý, còn tỉnh giác ở đây là trí tuệ nhận thức.

Phàm làm một việc nào hễ khi mà chúng ta có chánh niệm có tỉnh giác là chúng ta có sự nhận định một cách sâu sắc về cái hành vi đó, về cái sự tu tập đó và nhờ có trí tuệ như vậy cho nên chúng ta không thể nhận định sai sự việc. Cũng như khi mà chúng ta nói về giáo pháp làm sao để chúng ta có thể phân định được giáo pháp này là đúng hay là giáo pháp này là sai.

Ở đây thưa quí vị, nếu như riêng về sự đúng sai, ở đây chúng ta đề cập đến vấn đề là làm sao nhận định giáo pháp đúng hay là sai thì trong trường hợp đó chúng ta phải y cứ vào nhận thức pháp luật. Nếu là pháp của Đức Phật thì là pháp đó phải là ly tham,vô nhiễm, nếu là pháp của Đức Phật thì pháp đó khi thực hành phải là pháp, lià khỏi dục ách phược, hữu phược, trí ách phược, vô minh ách phược, nếu là pháp của Đức Phật thì pháp thực hành tức là không có tích lũy kiếp sống sanh tử luân hồi. Pháp của Đức Phật là đưa đến sự thiểu dục nghĩa là ít ham muốn, đi đến sự chi túc tức là biết đủ, đưa đến viễn ly tức là độc cư không thích ồn ào, không thích tụ hợp, pháp của Đức Phật đưa đến sự tinh cần, Pháp của Đức Phật là đưa đến trạng thái không dễ dui, Pháp nào có tám đặc điểm trên thì đó là Pháp và Luật mà đức Phật Ngài đã thuyết. Còn pháp nào không có tám đặc điễm trên thì đó là phi pháp phi luật không phải là lời dạy của bậc Đạo Sư. Đó là cách mà chúng ta nhận định về đúng và sai của chánh pháp .Còn nếu pháp mà chúng ta nghe được từ nơi một người nào đó, thì chúng ta lấy tám điều này để làm tấm gương hay làm kim chỉ nam để mà chúng ta nhận xét.

Còn nếu mà chúng ta nói về pháp môn, thì trong trường hợp đó chúng ta cũng phải dựa vào trí tuệ để mà chúng ta y cứ vào căn tánh của mình. Khi chúng ta là người có tánh đa tham, tánh đa si hoặc là người có tánh đức tin hay là tánh trí tuệ v.v...thì chúng ta phải lựa chọn một pháp môn thật đúng thật chính xác, nếu mà không như vậy thì chúng ta đã đi sai cái pháp môn thích hợp với căn tánh của mình. Do đó cho nên gọi là không tương ứng với căn tánh, và do không tương ứng với căn tánh như vậy, cho nên khi mà thực hành thì nó sẽ không có kết quả.

Còn vấn đề đúng sai nếu mà chúng ta nói trong đời sống hàng ngày khi mà chúng ta có những hành vi , có những lời nói mà khiến người khác họ không vừa lòng, họ có thể chỉ trích lúc bấy giờ thọat đầu chúng ta khởi lên cái sự hoang mang không biết mình làm như vậy có đúng hay là sai, tại sao bị chỉ trích, công kích, người ta ghét bỏ như vậy, thì trong trường hợp đó chúng ta phải dùng cái trí tuệ mà chúng ta suy sét cái sở hành của mình, dựa trên phương diện luật mà Đức Thế Tôn đã chế định, dựa vào luật thì chúng ta sẽ biết rằng mình đã làm đúng hay làm sai, hoặc là chúng ta dựa trên tinh thần tu tập mà chúng ta có thể đoán biết được mình làm như vậy là đúng hay là sai, thì trong trường hợp đó luận về đúng hay sai không thể nào mà chúng ta xác định được một chiều, một khía cạnh để trả lời, mà chúng ta cần phải phân tách như vậy thì ở đây chúng tôi chỉ xin được trình bày với ba khía cạnh đó mong rằng Phật tử hoan hỷ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật .

Minh Hạnh biên soạn