TT Trí Siêu giảng : Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Câu thảo luận số 1 là phải chăng nhiều cảm xúc buồn vui thương ghét của chúng ta là do túc nghiệp quá khứ. Về vấn đề này thì có nhiều nguyên nhân chớ không phải là do túc nghiệp của quá khứ, có những trường hợp mà chúng ta gặp cảnh trái ý nghịch lòng hay là vui, thỏa mãn vì chúng ta vui, mãn nguyện thì lúc bấy giờ sự buồn vui nó sanh khởi tùy theo cảnh và trong trường hợp đó là do cảnh hiện tại, chứ không phải là túc duyên của quá khứ.

Nguyên nhân thứ hai nữa là thường cận y duyên, và thường cận y duyên nó có rất nhiều yếu tố, do người thân gặp, hay là do thời tiết, hoặc là do nơi vật thực mà chúng ta ăn vào v.v... Nó cũng ảnh hưởng tâm lý những cái sở hành của chúng ta. Chúng ta ngay trong hiện tại cũng thường xuyên khởi nên sự buồn của chúng ta, khi chúng ta làm điều thiện, làm việc phước,thì tâm của chúng ta vui, thì sau đó khi chúng ta gặp cảnh gì trái ý nghịch lòng gì đi nữa thì chúng ta vẫn có thể giữ được trạng thái tâm an vui vuồn khổ v.v... thì đó đều là do cái thường cận y duyên.

Còn cái trường hợp do nơi quá khứ do nơi túc duyên là trường hợp như thế này, người này gặp người kia mà khởi sanh nên tình cảm yêu thương , ở trong kinh Pháp Cú có nhiều giai thoại như vậy. Một vị Thánh nữ chứng quả Tu Đà Hườn rồi, nhưng mà khi vừa, trông thấy một tên tướng cướp thì đem lòng luyến ái , tự nguyện xin cha mẹ cưới chàng tướng cướp đó về cho mình, thì đó là do cái duyên ở quá khứ. Một tiểu thơ nhìn thấy người thợ săn, một ngày đi chở thịt thú vào thành bán thì cô ta thấy vậy cô cũng đem lòng thương mến, và sau đó hai người này cũng có nhiều con trai và con gái, đó cũng là túc duyên quá khứ, chính Đức Phật Ngài cũng xác nhận điều đó.

Gần đây như chúng ta cũng biết cái duyên sự của bài kệ này là như vậy. Khi hai vợ chồng BàLaMôn vừa gặp mặt Đức Phật là họ đã khởi lên một cái tình cảm thân thiết như là cha mẹ khi gặp con vậy, thì Đức Phật giải thích cho người BàLaMôn này rằng sở dĩ tình cảm khởi sanh ra như thế, là bởi vì liên tục 500 kiếp là cha là mẹ của Ngài, liên tục 500 nữa là cô là dượng của Ngài, liên tục 500 kiếp nữa 2 người này là ông nội bà nội của Ngài, và chính do tình cảm liên tục liên hệ như vậy nên tình cảm đó đã khắc sâu vào trong tâm khảm, trong tiềm thức của người này, tự nhiên cảm thấy là quen thuộc với người mà mình mới gặp và sanh lòng mến quyến luyến, thì trường hợp đó là trường hợp do túc duyên.

Hoặc giả có những trường hợp, oan trái, thù hận ở trong quá khứ cho nên kiếp này vừa gặp mặt nhau, chưa có sự sum họp gì cả đã có sự ác cảm với nhau rồi, đã có sự thù hận, thì trong trường hợp này cũng là do túc duyên ở quá khứ, cái tiền nghiệp ở quá khứ mà họ đã từng oan trái với nhau.

Mặc dù sở dĩ mà chúng tôi nói như vậy, là không thể chúng ta khẳng định rằng mỗi cảm xúc vui buồn trong hiện tại là do tiền nghiệp túc duyên ở trong quá khứ, chúng ta không thể khẳng định như vậy, nó tùy theo trường hợp và trong những duyên ở quá khứ mà nảy sanh cái tình cảm buồn vui ngay trong đời sống hiện tại này, khi mà mình tiếp xúc với một người khác. Còn cái trường hợp mà chúng ta gặp cái cảnh thuận hoặc cảnh nghịch để rồi tâm tư của mình sanh khởi lên tâm thiện hoặc là sanh khởi lên tâm ái tham, và sanh khởi lên là do nơi cảnh duyên, cảnh hiện tại như cảnh hương ,cảnh sắc, cảnh vị, cảnh xúc, cảnh pháp mà mình ưa thích hay là mình bất mãn, và cũng có trường hợp bởi vì chúng ta đã thường quen đã thường xuyên sanh khởi nên cái tâm buồn bực như vậy, hay là cái tâm ái luyến như vậy cho nên mới nảy sanh những cảm xúc buồn vui.

Ở đây thì trong Phật Pháp chúng ta phải hiểu rằng không có khẳng định một chiều, mà chúng ta cần phải đem phân tích bởi vì thế gian này là đa dạng, các pháp hữu vi được hình thành do nhiều duyên khởi chứ không phải chỉ do một duyên, điều này chúng ta có thể đọc qua để biết ở trong ATỳĐàm, Vi Diệu Pháp, chúng ta đọc trong kinh tạng thì ta cũng gặp, nhưng mà ở trong kinh tạng thì nói về nhũng pháp tu tập hay là những mẫu chuyện, chứ không phân tích tâm lý như là ở trong ATỳĐàm. Ở đây chúng tôi xin được san sẻ câu hỏi này trong phần thảo luận số một là như vậy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Minh Hạnh biên soạn