A Ty` Đàm, Bài 16 Ngày 15 tháng 10 năm 2004

Minh Hạnh chuyển biên & Cô Tu Nữ Diệu Tịnh hiệu đính

Bài 16

Nhóm Thuộc Tánh Tịnh Hảo

Tâm sở tịnh hảo là những thuộc tính tốt đẹp, tạo nên những tâm tịnh hảo (Sobhanacitta) như tâm thiện, tâm quả thiện, tâm tố hữu nhân. Tâm sở tịnh hảo thuộc về hành uẩn.

Tâm sở tịnh hảo gồm có : các tâm sở tịnh hảo biến hành, các tâm sở giới phần, các tâm sở vô lượng phần, và tâm sở tuệ phần.

16.1.1. Tín tâm sở (Sadhàcetasika)

Câu thảo luận 1: Tín tâm sở thuộc pháp tịnh hảo, thi` tại sao có chánh tín và tà tín?

Đ Đ Pháp Đăng: Đối với một việc làm thiện hay bất thiện thi` chúng ta học trong A Ty` Đàm thấy rằng tâm sanh diệt liên tục và không th ể nào niệm tâm hiện tại được mà chỉ ghi nhận tâm cận hiện tại mà thôi, chính vi` như v ậy nên khi nói về niềm tin, đó là một trong 5 cái tín quyền, 5 tín lực hay 5 tín căn. Vi` như vậy nên nói về ni ềm tin sadha đặt vào đúng thi` tốt đ ẹp, và đặt xuống để vững đức tin hoàn toàn vào Tam Bảo.

Người đăt lo`ng tin vào Tam Bảo có nghĩa là người đó xuyên qua đức tin, thi` hễ có một trí tuệ nhi`n được giáo pháp hay hạnh tu hành của Đức Phật, khởi lo`ng tin như vậy là có trí tuệ, phương pháp hoàn toàn không phải là do van xin hay cầu nguyện mà được.

Thí dụ mi`nh muốn qua bên kia sông, thi` mi`nh thấy người lội qua bên kia sông, mi`nh yên tâm lội theo qua bên kia sông. Thi` cái niềm tin cũng là sự kích thích lo`ng chúng ta hướng đến một địa vị cao hơn. Bởi vậy khi một người thấy kiếp làm người khổ sở nên tin chúa, tin thần linh hoặc tin một vị tha nhân nào đó có thể xoá tôi ban phước cho, dù có tin như vậy nhưng thật sự họ cũng hướng đến một chỗ nào đó.

Trong các niềm tin, Đức Phật Ngài phân biệt có những tâm thiện hợp trí có sở hữu tín, mà sở hữu tín này sở hữu trí tuệ làm cho đức tin trong sạch hơn, nó tịnh hoá hơn. Chính vi` vậy khi nói rằng một người khởi tâm thiện hợp trí thi` người này có lo`ng tin Tam Bảo và nghiệp báo là một đức tin đăc biệt mà Đức Phật gọi là đức tin có sở hửu tuệ quyền, tức là sở hữu trí tuệ để nâng đỡ lo`ng tin.

Thí dụ như chúng ta đặt đúng vào nhông máy, nếu chúng ta đặt đúng vào vị trí đó thi` nhông máy sẽ điều hành tốt. Khi mi`nh thấy người ta khởi được việc làm như vậy thi` mi`nh tin tưởng rằng đó là việc làm có kết quả. Thi` chính khi lo`ng tin mà làm đúng thi` phiền não nó sẽ hết, và nghi ngờ nó tiêu sạch. nên lo`ng tin của đạo Phật làm cho phiền não nó hết, nghi ngờ tiêu sạch, nên đức tin này nó sẽ có trí tuệ để làm cho phiền não yên lặng hoặc nghi ngờ nó tiêu sạch.

Lo`ng tin có s ự ham muốn nghĩa thi` Đức Phật Ngài dạy rằng đức tin là vật trang sức của người nam người nữ. Tin có đời này, có đời sau, có nhân, có quả, có phước, có tội, có những loài hoá sanh, có những vị có thần thông, có Chư Thiên, có Phạm Thiên, có chúng sanh cao thượng hơn nên chính vi` như vậy nên khi có được lo`ng tin như vậy mới kích thích họ làm việc lành.

Thí dụ thấy người khác qua được khúc sông đó thi` bây giờ mi`nh cũng qua khúc sông đó, thi` cũng như vậy chúng ta thấy Chư Thiên, hoặc Phạm Thiên, hoặc tu hành có thần thông, hoặc thần lực thi` đặt lo`ng tin vào pháp hành đó, và khi đặt lo`ng tin vào pháp hành đó thi` lúc đầu lo`ng tin đó co`n muội lượt, nhưng khi có trí tuệ nung nấu thi` lo`ng tin này nó có phần sáng suốt hơn, nên chính vi` đức tin của Phật giáo đặt vào niềm tin Tam Bảo, thi` người đó sẽ diệt trừ được cái phiền não và sự nghi ngờ.

Co`n đối với nhửng niềm tin đặt vào sự tha tội ban phước thi` điều này có thể là người không có trí tuệ, là không có đặt lo`ng tin vào pháp hay lo`ng tin vào sự tu hành, mà tin vào những cây đa, những miễu, thậm chí nhiều khi tin vào cục đá. Chính vi` như vậy nên lo`ng tin này không phải lo`ng tin có trí tuệ, đức tin này nó muội lượt hơn và đức tin này có thể chúng ta y như đứa con nít vậy.

Những tâm thiện ly trí là những tâm thiện không có trí tuệ, giống những đứa bé khi cha mẹ kêu ra đảnh lễ Chư Tăng hoặc làm phước cúng dường thi` nó biết như vậy thôi, chứ thật sự nó cũng không có hiểu được làm phước để tránh được khổ đau hoặc không tái sanh vào khổ cảnh, không biết được như vậy chính là lo`ng tin, hay phước bố thí đó để làm cho bổ túc pháp lực ba la mật. Lo`ng tin đó là lo`ng tin thông thường không có trí tuệ, và không được gọi là chánh tín.

Chánh tín có nghĩa là tin nhân quả, tin nghiệp quả, tin Phật Pháp Tăng, những vị tu hành có khả năng thanh lọc được phiền não, chứng đắc đạo quả, mới là lo`ng tin chánh tín.

Đối với nh ững người khi họ nghĩ rằng tử vi` đạo thi` thật sự mới đầu chỉ là lo`ng tin đấng thượng đế nào đó, nhưng khi họ muốn hủy diệt người khác thi` nhất định là bằng tâm sân, hoặc họ nghĩ rằng họ giết người như vậy thi` họ mong mỏi được chúa cứu rỗi như vậy lại là tâm tham.

Tâm sanh và diệt liên tục và những tâm tham tâm sân nó sanh diệt liên tục , nếu đăt không đúng đức tin đó hoặc không có chánh tín thi` làm những việc hại ng ười hại mi`nh, nên gọi là tà tín, gọi là mê tín. Và nó có thể trở thành cuồng tín, mù quáng làm cho những hành động của mi`nh xấu xa, hành động mi`nh đáng nhàm tởm là như vậy.

Những người cuồng tín, họ hành động như sát hại chúng sanh,vi` họ tin tưởng vào đấng nào đó, rồi giết những người không theo đạo mi`nh, giết những người không đồng đạo.

Trong A Ty` Đàm phân biệt trong một lộ tri`nh tâm thi` tâm chúng ta sanh diệt liên tục và trong một khảy móng ta thi` chúng ta sanh diệt biết bao nhiêu là tâm, thi` trong đó nếu có sự cuồng tín hay vi` sự thúc đẩy, hoặc là vi` tin sai sâu đậm trong lo`ng chúng ta, thi` chính vi` như vậy trong lo`ng chúng ta làm những hành động trái ngược, những hành động sát sanh hại vật như vậy, chỉ nghĩ giết tất cả mọi người. Như vậy không trở thành lo`ng tin nữa mà là cuồng tín.

Minh Hạnh tóm tắt câu trả lời của Đ Đ Pháp Đăng cho câu thảo luận số một.