A Tỳ Đàm, Bài 15.4 Ngày 10 tháng 9 năm 2004

Minh Hạnh nghe và sửa lại cho thành văn bản, Cô Tu Nữ Diệu Tịnh hiệu đính

Bài 15

Nhóm Thuộc Tánh Bất Thiện

Sở hữu bất thiện là những sở hữu chỉ hợp với các tâm bất thiện, gồm có 14 sở hữu tâm, được chia làm năm nhóm:

I Sở hữu si phần

Phóng Dật (Uddhacca)

TT Giác Đẳng: Bạch TT Trí Siêu ở đây khi chúng ta đề cập đến thuộc tánh phóng dật hay, trạng thái loạn động, trạng thái lao chao, trạng thái này có mặt ở trong tất cả các tâm bất thiện dù tâm tham, dù tâm sân, dù tâm si đều có trạng thái này. Từ xưa đến giờ chúng ta được biết hễ tâm bất thiện thi` nó nằm ở trong trạng thái nhiệt não, dính mắc ham muốn một đối tượng hay, bất mãn không hài lo`ng với một điều trái y', hoặc giả tâm hoài nghi tán loạn. Như vậy chúng ta không nói đến chữ đạo đức luân ly', không bàn việc này việc khác, chỉ một cách đơn giản ở trong tự tánh thiên nhiên, cái tự nhiên của tâm bất thiện là không có tâm bất thiện nào mà thật sự là ổn cố, không có một trạng thái tham sân si nào mà thật sự là an lạc, an tịnh lâu dài được, thi` điều đó chúng ta có phải là xác nhận như vậy không, hay nói một cách khác. Bạch TT Trí Siêu như trường hợp Chư Thiên Dục Giới khi hưởng cảnh, các vị đắm chi`m ở trong thiên sắc, thiên thinh, thiên hương, thiên vị, thiên súc. Những thứ đó sanh tâm tham đắm, thi` phải chăng trong cái nhi`n của A Ty` Đàm, tất cả những trạng thái tâm liên quan đến tham, sân, si, dù là thô hay là tế, dù ở cõi trời hay cõi người, thi` tất cả trạng thái đó cái căn bản của nó vẫn là lao chao, không có một trạng thái tâm bất thiện nào mà thật sự là an lạc ổn cố định, chúng ta có thể xác định như vậy được không thưa TT Trí Siêu, xin thỉnh TT.

TT Trí Siêu: Kính bạch TT Giác Đẳng, điều đó đúng như vậy, tất cả những tâm bất thiện dầu tham hay sân hay si. Tâm tham, tâm sân, tâm si tất cả những thứ tâm đó nó đều có một trạng thái gọi là không ổn cố. Có trạng sắp nổ tâm tham nó khác với trạng thái sắp nổ của tâm sân, trạng thái sắp nổ của tâm sân khác với trạng thái sắp nổ của tâm si, nó co`n tùy thuộc vào căn tính của tham, của sân, của si nữa nhưng mà tất cả đều là một trạng thái loạn động lao chao cả, nghĩa là không có vững vàng không có ổn cố với đối tượng.

Cũng như khi chúng ta ngồi 5, 3 người, ngồi chơi với nhau thi` khi chúng ta có một câu chuyện gi` mà thích thú, có một đề tài gi` làm cho hưng phấn, thi` mỗi người có một cách hưng phấn khác nhau, có người thi` họ vỗ đùi, có người thi` họ cười nghiên ngửa, tất cả những người có thái độ như thế đó, nó đều tựu chung lại một y' nghĩa là không yên lặng yên tĩnh được. Thi` cũng như thế đối với trường hợp tâm tham, tâm sân, tâm si, tất cả đều có trạng thái tâm sở phóng dật, mặc dầu có sự khác nhau về y' nghĩa trạng thái ti`nh chất bất thiện nó có khác nhau, bất thiện theo kiểu ham muốn dính mắc, và bất thiện theo kiểu bất mãn đối với đối tượng hay bất thiện theo kiểu ngờ vực hoặc lao chao v.v... Khi tất cả những trạng thái bất thiện đó đều có chung một tánh chất, là những thành phần đồng sanh với tâm bất thiện nó đều không có sự ổn định an trú ở trong một đối tượng. Đó là y' nghĩa chúng ta cần phải ghi nhớ như vậy. Chúng tôi xin được trả lời câu hỏi này là như thế. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Minh Hạnh thực hiện